Rocksoft

User experience – jako podstawa web designu

User experience – jako podstawa web designu

Spektrum metodologii projektowych jest coraz szersze. Popularność user experience w branży jest coraz większa na całym świecie, a jednocześnie jest to pojęcie dość często mylone i niezrozumiane we właściwy sposób. Ale czym tak naprawdę jest user experience i jakie ma znaczenie w web designie? 

Żeby lepiej zrozumieć to pojęcie, chcę sięgnąć do definicji słowa design, które jest naprawdę szeroko rozumiane.  Łączy je jedno: jest dla ludzi („Design is for people”). Don Norman, w książce Design of Everyday, pisze:

„Design is really an act of communication, which means having a deep understanding of the person with whom the designer is communicating.”

„Design to tak naprawdę akt komunikowania się, to znaczy posiadanie głębokiego zrozumienia osoby, z którą designer się komunikuje”.

Jak przedstawia dalej, większość projektantów projektuje dla siebie, próbując rozwiązać własne problemy. W rzeczy samej prawdziwy użytkownik nie wie nic o obecnych trendach, nie chce wiedzieć jak prawidłowo dobrać kroje pisma w projekcie, za to chce mieć produkt, który będzie funkcjonować i którego będzie można używać.

W latach osiemdziesiątych Don Norman założył, że w centrum procesu projektowego ma być człowiek. „Projektowanie zorientowane na człowieka wskazuje z jednej strony na funkcjonalny charakter procesu projektowego, rezultat projektowy ma być prosty w użyciu niezależnie od tego, czy jest to produkt, usługa, komunikacja czy inny obszar pracy projektowej, a z drugiej – na emocjonalne uwarunkowania człowieka i jego stosunek do wyżej wymienionych obszarów pracy projektowej… a naczelną zasadą designu zorientowanego na człowieka ma być bezproblemowe użytkowanie produktów przez użytkowników”.

Human centered design (HCD) to pewne „ramy”, które mogą być stosowane w strategiach biznesowych i zakładają one perspektywę ludzką, która brana jest pod uwagę w każdym z etapów projektowania – od zdiagnozowania problemu aż do powstania gotowego produktu. W procesie, obserwacje i wnioski powstają na podstawie badań i bezpośredniego kontaktu z użytkownikiem, co nie polega na ślepym wdrażaniu zachcianek użytkowników, ale szukaniu wzorców zachowań i przyczyn problemów. To pojęcie ma swoje korzenie w starożytnej ergonomii, Hipokrates opisał, jak zaprojektować miejsce pracy chirurga. Składa się na to oświetlenie w pomieszczeniu, umiejscowienie chirurga – „chirurg może stać lub siedzieć, w wygodnej dla niego pozycji” – i rozmieszczenie narzędzi; „Muszą być ustawione w taki sposób, aby nie utrudniać chirurgowi pracy, a także, gdy jest to wymagane, znajdować się w zasięgu ręki”.  

Sięgając trochę bliżej, w 1940 firma Toyota wykorzystywała w codziennej pracy założenia Human-Centered-Production. Miały one na celu poprawę produktywności pracowników poprzez stworzenie odpowiedniego środowiska pracy. Niezwykle ważnym elementem historii user experience jest napisana przez Dreyfussa Henry’ego książka Designing for People. Projektant zgłębił w niej temat doświadczeń ludzkich w związku z udanym produktem. Stwierdza, że pojawiająca się między produktem a człowiekiem siła tarcia, jest jednoznaczną oznaką klęski poniesionej przez projektanta. Jeśli jednak produkt sprawia, że ludzie czują się komfortowo, przez co chętniej go kupują, wtedy można określić to jako sukces. Z HCD mamy możliwość w procesie spotkać się z prawdziwymi potrzebami użytkowników i znajdować rozwiązania, które będą korzystne i przyjemne jak dla biznesu, tak i dla użytkowników. 
 
Donald A. Norman jest uważany za twórcę pojęcia user experience design. Nielsen Norman Group, amerykańska firma konsultingowa wskazywana jako autorytet w tej dziedzinie, teraz definiuje ten obszar jako

wszystkie aspekty interakcji użytkownika podczas korzystania z usług i produktów

Google definuje go, jako doświadczenia użytkownika, które są związane z witryną internetową lub aplikacją mobilną. I to prawda, user experience jest najbardziej kojarzony z branżą nowych technologii i projektowaniem produktów interaktywnych.

Jak wyżej wspomniałam, badania, obserwacja i bezpośredni kontakt z użytkownikiem są podstawą user experience. Dość klarownie to opisują Iga Mościchowska i Barbara Rogoś-Turek w książce Badanie jako podstawa UX. Podkreślają one 3 najważniejsze cechy produktu: użyteczności, atrakcyjności oraz dostarczanie pozytywnych emocji podczas korzystania. Co według nich sprawia, że produkt będzie mieć dobry user experience?  

”Nie wystarcza już, aby aplikacja dostarczała pewne funkcje. Ma być łatwa w obsłudze, szybka, łatwo ma wzbudzać pozytywne emocje.”

Zgadza się z tym również Nielsen Norman Group, mówiąc w nawiązaniu do użyteczności: 

„On the Web, usability is necessary condition for survival. If a website is difficult to use, people leave. If the homepage fails to clearly state what a company offers and what users can do on the site, people leave. If users get lost on a website, they leave. If website’s information is hard to read or doesn’t answer users' key questions, they leave”.

W Sieci, użyteczność jest koniecznym warunkiem do przetrwania. Jeżeli strona internetowa jest trudna w użytkowaniu, ludzie z niej wychodzą. Jeżeli strona główna nie komunikuje jasno oferty danej firmy oraz tego, co użytkownicy mogą na stronie zrobić, ludzie z niej wychodzą. Jeżeli użytkownicy gubią się na stronie, to z niej wychodzą. Jeżeli informacje o stronie są trudne do odczytania lub nie odpowiadają na kluczowe pytania użytkowniką, to oni wychodzą.

Co znaczy user experience w web designie? “User experience jest pożądany, potrzebny i lubiany – jest produktem przede wszystkim interaktywnym”. Sprawia, że interakcja pomiędzy serwisem a użytkownikiem robi się tak łatwa i komfortowa, jak tylko się da. Serwisy internetowe i aplikacje mobilne stały się częścią naszego codziennego życia i pewnie każdy kiedyś doświadczył korzystania ze „złego produktu”. Jeżeli korzystając z aplikacji, użytkownik nie będzie w stanie w danym momencie odnaleźć potrzebną mu informacje, to wzbudzi to w nim irytacje, co powoduję rezygnacje z danego produktu. User experience zdecydowanie pomaga w unikaniu takich właśnie sytuacji. Jeżeli celem naszego serwisu lub aplikacji jest dostarczenie informacji lub zwiększenie zysków biznesowych, to nie możemy marginalizować user experience. 

Jak możemy zaobserwować, teraz już nie wystarcza mieć tylko piękny produkt, który dostarcza potrzebne funkcje. Tak samo projektant też nie jest zwykłym graphic designerem, w takim zwyczajnym pojęciu. Musi on być gotowym na wyzwania i na uczenie się nowych rzeczy. UX designer w procesie łączy: psychologię, analizę biznesową, komunikacją, projektowaniem graficznym, etyką, socjologią, badaniami, musi wiedzieć o zachowań konsumeckich, zarządzanie danymi i dużo więcej. Ten kierunek designu wciąż się rozwija, powstają różne metody zarządzania projektem, ale uznaję się 3 główne nurty w user exprerience: badanie, prototypowanie i testy,  gdzie każda z nich zawiera w sobie jeszcze więcej elementów. Dobrze zaprojektowany UX w projekcie może zmniejszyć koszty (np. przez to że się zabiera niepotrzebne funkcji z aplikacji) i w pewnym sensie zmniejszyć ryzyko, które zawsze niestety jest obecne. Można powiedzieć, że user experience służy jako filtr w cyklu projektowym, który może usunąć niepotrzebne elementy, jak i pomóc w znalezieniu cech, będących idealnie dopasowanych do naszego użytkownika.

Lida Lukashuk
@lidlco


Bibliografia